Dom Kamieniarski, Turnov 19, teren Muzeum Czeskiego Raju

 Znajdujący się na terenie Muzeum Czeskiego Raju obiekt jest repliką pochodzącego z początków XVIII w. drewnianego domu, który do 1973 r. stał na rogu dzisiejszego placu Havlíčkovo náměstí i ulicy 28. října. Już w latach 60. XX wieku był to ostatni budynek w mieście reprezentujący charakterystyczny typ domu zrębowego z krytą werandą i barokowym, mansardowym dachem. Replika powstała w latach 2009 – 2010 jako „dom żywych rzemiosł”, prezentujący techniki złotnictwa i jubilerstwa, które w rejonie Turnova mają długoletnie tradycje i jednocześnie są ściśle powiązane z produkcją biżuterii oraz szkła w Górach Izerskich. Już w czasach Karola IV na Ziemi Turnovskiej wydobywano kamienie szlachetne i półszlachetne, które poddawane były następnie obróbce – szlifowaniu i polerowaniu w pracowniach „sztajnsznajderów”, jak nazywano tu szlifierzy kamieni jubilerskich. Informacje o turnovskich szlifierzach pochodzą z początków XVII wieku. Najbogatsze warstwy społeczeństwa mogły pozwolić sobie na oprawione w szlachetne metale kamienie szlachetne. Mniej zamożni musieli zadowolić się wytwarzanymi ze szkła imitacjami, które już w XVI 

wieku powstawały w Wenecji, w Czechach zaś zaczęto je wytwarzać około 1711 roku właśnie w Turnovie. Szkło w odpowiedni sposób szlifowano, nadając mu pożądany kształt. Jako pierwsze wytapiano imitacje diamentu, topazu, szafiru, turkusu, opalu i szmaragdu. Ekskluzywne było szkło, z którego powstawały imitacje czeskich granatów. Następnie produkcja kolorowych szkieł rozszerzyła się na Góry Izerskie, gdzie stała się podwaliną słynnej na całym świecie jabloneckiej biżuterii, w Polsce popularnie zwanej „jablonexem“. Obróbka czeskich granatów stopniowo koncentruje się na Ziemi Turnovskiej. Pod koniec XIX wieku techniki szlifierskie w Turnovie są już na wysokim poziomie. W 1834 r. założono dużą szlifiernię Františka Krause; powstała też znana na całym świecie firma Herman i Palma – jedno z największych turnovskich przedsiębiorstw zajmujących się szlifowaniem kamieni szlachetnych. Pokazy dawnych rzemiosł i wybudowanie repliki jednego z charakterystycznych dla miasta budynków to doskonałe urozmaicenie oferty Muzeum Czeskiego Raju, które znajduje się w samym sercu tego jakże ciekawego dla turystów regionu.

Opracował: OHK v Jablonci nad Nisou
Tłumaczenie: Helena Jankowska 

Galeria

Na mapie